Rodzaje specjalizacji
Jeśli podejść do zagadnienia specjalizacji w gospodarstwie rolniczym bardzo szczegółowo, należy rozróżnić cztery rodzaje specjalizacji: specjalizację gospodarstwa, specjalizację działu, specjalizację gałęzi oraz tzw. wąską specjalizację, czyli specjalizację wewnątrz jednej działalności produkcyjnej w szerokim znaczeniu tego słowa. Ze specjalizacją gospodarstwa mamy do czynienia wtedy, gdy określony dział ma dostatecznie duży udział w produkcji końcowej gospodarstwa. Może to więc być specjalizacja w produkcji roślinnej, w produkcji zwierzęcej lub przemyśle rolnym. Ze specjalizacją działu spotykamy się wtedy, gdy określona gałąź jednego z działów produkcyjnych gospodarstwa ma dostatecznie duży udział w produkcji końcowej gospodarstwa. Może to więc być specjalizacja w produkcji zbóż, chowie bydła, chowie trzody chlewnej, produkcji suszu z różnych surowców. Specjalizacja gałęzi występuje wtedy, gdy określona działalność produkcyjna w jednej gałęzi gospodarstwa ma dostatecznie duży udział w produkcji końcowej gospodarstwa. Jest to więc specjalizacja w produkcji rzepaku, mleka, suszu z zielonek. Wreszcie wąska specjalizacja jest spotykana tylko w produkcji zwierzęcej, mianowicie wtedy, gdy w skład produkcji końcowej gospodarstwa wchodzi nie produkt końcowy, lecz niejako półfabrykat, np. jałówki, prosięta, których wychów stanowi tylko jeden z elementów chowu w cyklu zamkniętym. Oczywiście udział wartości tych zwierząt w produkcji końcowej gospodarstwa musi przekraczać przyjęte minimum. Wąska specjalizacja wymaga wysokiego poziomu obsługi zwierząt, gdyż zwierzęta będące półfabrykatami stanowią bardzo newralgiczny element w chowie zwierząt; muszą one być najlepszej jakości, w przeciwnym razie bowiem ich sprzedaż lub przekazanie innym gospodarstwom może pociągnąć za sobą bardzo duże straty. Jest to jedną z przyczyn tego, że rolnicy zawsze wolą mieć pod swoją kontrolą cały cykl rozwojowy zwierząt. Materiał wyjściowy do produkcji zwierzęcej nie daje się bowiem w pełni standaryzować, tak jak materiał wyjściowy do produkcji roślinnej.